{"id":993,"date":"2019-10-23T14:20:24","date_gmt":"2019-10-23T11:20:24","guid":{"rendered":"https:\/\/upas.evvel.org\/?p=993"},"modified":"2022-04-19T22:55:08","modified_gmt":"2022-04-19T19:55:08","slug":"siirde-yenilesim-ve-yeni-nesil-okur-uzerine-zor-konusmadan","status":"publish","type":"post","link":"https:\/\/upas.evvel.org\/?p=993","title":{"rendered":"\u015eiirde Yenile\u015fim ve Yeni Nesil Okur \u00dczerine\u2026 Zor\/Konu\u015fma\u2019dan\u2026"},"content":{"rendered":"\n<p><strong>(\u2026)<\/strong><\/p>\n\n\n\n<p><strong>Zafer Yal\u00e7\u0131np\u0131nar: (\u2026) <\/strong>Okurun \u015fairi -ve tabi\u00ee ki \n\u015fiiri- d\u00f6n\u00fc\u015ft\u00fcrmesi i\u00e7in nas\u0131l bir etkile\u015fim olabilir? Okur, okumad\u0131\u011f\u0131 \nanda, okurluk tan\u0131m\u0131ndan uzakla\u015f\u0131yor\u2026 \u015eiir okurunun \u00f6n\u00fcndeki maj\u00f6r ve \nmin\u00f6r engeller nedir? Pasl\u0131 \u00e7iviye d\u00f6n\u00fc\u015fen t\u0131kan\u0131kl\u0131kta, eri\u015fim \nsorununda okurun bir su\u00e7u yok mu? Yani biz oturup, kafa yorup, \u015fiir i\u00e7in\n \u00e7al\u0131\u015facak bir uzay meki\u011fi veya gezegen tasarlasak da o geli\u015fkin \nteknolojiye s\u0131rt \u00e7evirecek, o s\u00fcpersonik teknolojiyle bile \u015fiiri \n\u00f6z\u00fcmsemeyecek, okumayacak bir kitle var m\u0131d\u0131r? Okur neler yap\u0131yor, \u015fiire\n nas\u0131l bak\u0131yor, meseleyi nas\u0131l de\u011ferlendiriyor? Misal, pizza, tatl\u0131, \nm\u00fczik enstr\u00fcman\u0131 veya kahveyle birlikte sat\u0131\u015fa sunulan kitaplardan, \nkonsept ma\u011faza dedi\u011fimiz yeni nesil kitap\u00e7\u0131lardan, yeni nesil \nk\u00fct\u00fcphanelerden falan s\u00f6z edebiliyoruz\u2026 Peki \u2018yeni nesil okur\u2019 diye bir \n\u015feyden s\u00f6z edebilir miyiz?<\/p>\n\n\n\n<p><strong>Emrah S\u00f6nmez\u0131\u015f\u0131k: (\u2026)<\/strong> As\u0131l trajik nokta: iyi, s\u0131k\u0131, \nhayata d\u00f6n\u00fck vb. olumlu tan\u0131mlamalara ko\u015fut \u015fiirin okur taraf\u0131ndan \ng\u00f6rmezlikten gelini\u015fini, yeni \u015feylere olan diren\u00e7 veya \u0130kinci Yeni ile \n\u00f6rt\u00fc\u015ft\u00fcrerek a\u00e7\u0131klamakt\u0131r. Teknik a\u00e7\u0131dan \u015fu ana kadar yaz\u0131lm\u0131\u015f \n\u015fiirlerden farkl\u0131 bir \u015fiir olu\u015fturmayacaks\u0131n\u0131z veya \u015fiiri bamba\u015fka bir \nzemine oturtmayacaks\u0131n\u0131z; sonra da \u0130kinci Yeni gibi elbet bir g\u00fcn \nanla\u015f\u0131lmay\u0131 bekleyeceksiniz. \u0130yi de okunmaman\u0131n nedeni art\u0131k \nanla\u015f\u0131lmamak de\u011fil ki, iyi de siz yeni de\u011filsiniz ki\u2026 Acaba okur bizi \nanlad\u0131\u011f\u0131 halde okumuyor olabilir mi? Belki de \u015fairin ilkin bu soruyla \ny\u00fczle\u015fmesi gerekir. Bir devrim olacaksa, \u015fiir-teknoloji sentezinin bize \nbunu sa\u011flayaca\u011f\u0131 kan\u0131s\u0131nday\u0131m. Yeni nesil okuru tam da bu sentez \n\u015fekillendirecektir. Baz\u0131lar\u0131 taraf\u0131ndan kitaplar\u0131n \u00f6zendirme \u00fcr\u00fcn\u00fc \nkonumuna indirgenmesi, i\u00e7inde bulundu\u011fumuz durum a\u00e7\u0131s\u0131ndan \u00e7ok da \u015fey \nde\u011fil!<\/p>\n\n\n\n<p><strong>Zafer Yal\u00e7\u0131np\u0131nar:<\/strong> Yeni nesil okuru herhangi bir \nkavramsal sentezin \u015fekillendirebilece\u011fine ya da bulu\u015flu dahi olsa bir \nkavramsall\u0131\u011f\u0131n yeni nesil \u00fczerinde uzun s\u00fcreli etki yarataca\u011f\u0131na \ninanm\u0131yorum, inanam\u0131yorum pek\u2026 Yeni nesil -k\u0131sa s\u00fcreli cazibe odaklar\u0131 \nve k\u0131sa s\u00fcreli i\u015ftahlar d\u0131\u015f\u0131nda- devaml\u0131l\u0131k g\u00f6steren bir k\u00fcmelenmeye \nsahip olmak istemiyor. Bu \u00e7ok tuhaf bir bilin\u00e7 yap\u0131s\u0131\u2026 \u015e\u00f6yle a\u00e7\u0131klamaya \n\u00e7al\u0131\u015fay\u0131m: Yeni nesil kendini -herkesten \u00e7ok- zaman\u0131n sonunda \nhissediyor; yani kronolojik olarak \u2018zaman\u0131n sonunda bulunmak\u2019 yeni nesil\n i\u00e7in hem ac\u0131l\u0131 bir y\u00fck, hem de bir t\u00fcr birikimli avantaj veya serbesti\u2026\n Yeni nesil kendini \u2018insanl\u0131k tarihinin ve ya\u015fam\u0131n biricik kilidi, son \n\u00e7aresi ya da aksine, insanl\u0131\u011f\u0131n son \u00e7aresizli\u011fi\u2019 olarak g\u00f6r\u00fcyor. Bu \nnoktada tuhaf, tepkisel ve riskli bir kopu\u015f ortaya \u00e7\u0131k\u0131yor. Tarihsel \na\u00e7\u0131dan bir t\u00fcr reddiye hatt\u0131 olu\u015fuyor: \u00d6yle tuhaf bir \u015fey ki bu, eskisi \ngibi ku\u015faklar birbirleriyle \u00e7at\u0131\u015fm\u0131yorlar bile! Yani bizim \u2018ku\u015fak \n\u00e7at\u0131\u015fmas\u0131\u2019 dedi\u011fimiz \u015fey de\u011fil bu! Yeni bir tepkisellik\u2026 Yeni nesil \nkendinden \u00f6nceki t\u00fcm insanl\u0131k tarihini topyekun reddediyor ve kendini \n\u2018\u0130nsanl\u0131k 2.0\u2019 \u015feklinde nitelendiriyor. Bu y\u00fck, tabi\u00ee yeni neslin \nzihinselli\u011fini de olumlu-olumsuz bir\u00e7ok noktadan ilkesel veya \nmatematiksel de\u011fil de durumcu bir \u015fekilde etkiliyor; yeni neslin \nzihinselli\u011finde s\u00fcrekli anlam kaymalar\u0131, zik-zaklar ve \u00e7apra\u015f\u0131k \nnedensellikler olu\u015fuyor. Yani, yeni neslin zihnindeki bili\u015fsel harita \nson derece karma\u015f\u0131k ve hareketli\u2026 Yeni nesildeki anlam aray\u0131\u015flar\u0131n ve \nbelki de anlam\u0131 bulamay\u0131\u015flar\u0131n haritas\u0131 da \u00f6yle. \u0130mgesel se\u00e7eneklerin \nfazla olmas\u0131 yeni neslin kafas\u0131n\u0131 kar\u0131\u015ft\u0131r\u0131yor ve son derece \u00e7apra\u015f\u0131k \nbir mant\u0131k i\u015flemeye ba\u015fl\u0131yor. 1940\u2019lardaki yapay sinir a\u011flar\u0131 \n\u00e7al\u0131\u015fmalar\u0131ndaki ba\u015far\u0131s\u0131zl\u0131klara benzer bir durum, tuhaf bir kodlama \nproblemi \u00e7\u0131k\u0131yor ortaya\u2026 Nas\u0131l oluyorsa, ileri beslemeli mant\u0131k, \nbenzersiz ve \u00f6zg\u00fcn hatalar \u00fcretmeye ba\u015fl\u0131yor. Peki, s\u0131k\u0131 \u015fiir bu \n\u00e7apra\u015f\u0131k haritan\u0131n neresinde? Bir kere, s\u0131k\u0131 \u015fiirin olu\u015fturdu\u011fu imgesel \nalan derinli\u011fi, kolayla\u015ft\u0131r\u0131c\u0131 bir unsur veya avadanl\u0131k de\u011fil. S\u0131k\u0131 \n\u015fiirde, okurun anlama ula\u015fmas\u0131 kolay de\u011fil. En zoru bu hatta\u2026 S\u0131k\u0131 \u015fiir,\n okurun ara\u015ft\u0131rma icra etmesini gerektiriyor; okur, s\u0131k\u0131 \u015fiirin i\u00e7erdi\u011fi\n tarihsel, sosyolojik ve imgesel arka-plan\u0131 bulmak, \u00e7apra\u015f\u0131k \nzihinselli\u011fiyle ili\u015fkilendirmek ve bir t\u00fcr \u015fiirsel derinlik olu\u015fturmak \nzorunda\u2026 Yani, dilin s\u0131n\u0131rlar\u0131n\u0131n geni\u015fletilmesi, marjinal imk\u00e2nlar\u0131n \n-anlamland\u0131r\u0131larak- i\u00e7selle\u015ftirilmesi gibi bir \u00f6n-ko\u015ful var. Bu durum \nyeni neslin \u00e7apra\u015f\u0131k zihin yap\u0131s\u0131 i\u00e7in elveri\u015fli de\u011fil ve anlam aray\u0131\u015f \ns\u00fcrecinin herhangi bir a\u015famas\u0131nda \u201c\u0130nsanl\u0131k 1.0\u201d kodlar\u0131 bask\u0131n gelirse,\n zaten, yeni nesil okumay\u0131 veya \u00e7abalamay\u0131 kesinkes b\u0131rak\u0131yor. Yapay \nsinir a\u011flar\u0131 modelleri, ileri beslemeli ve geriye yay\u0131l\u0131ml\u0131 \u00f6\u011frenme \nadaptasyonlar\u0131 gibi, bir \u2018yapay zeka\u2019 gibi \u00e7al\u0131\u015f\u0131yor yeni neslin zihni! \nAnalitik yap\u0131s\u0131 buna benziyor. Ve fakat, s\u0131k\u0131 \u015fiir h\u00e2l\u00e2 g\u00fc\u00e7l\u00fc: \u015e\u00f6yle ki \nanalitik a\u00e7\u0131dan t\u00fckenen veya i\u00e7selle\u015ftirilmeyen, vazge\u00e7ilen her \u015fey, \netkisini o kadim \u2018sezgisellik\u2019 noktas\u0131nda bulmaya \u00e7al\u0131\u015f\u0131yor. Okur, \nsonu\u00e7ta, g\u00fcn\u00fcn sonunda bir insan\u2026 Sezgileri, duygular\u0131, r\u00fcyalar\u0131 olan \nbir insan\u2026 Bence, yeni \u015fiirin bu noktay\u0131 iyi kullanmas\u0131 gerek, \ngerekiyor\u2026 Bilgisayar literat\u00fcr\u00fcnden bir analoji yaparak anlatmaya \n\u00e7al\u0131\u015fay\u0131m: E\u011fer \u015fiir ve teknoloji yenilik getirmek a\u00e7\u0131s\u0131ndan \nbirle\u015fecekse, donan\u0131m, alet, makine vb\u2019den \u00f6nce s\u00f6z konusu yaz\u0131l\u0131m \ng\u00fcncellemesini yapmas\u0131 gerek! Bu noktada Bergsoncu bilgi teorisi \n\u00fczerinden bulu\u015flar ve ala\u015f\u0131mlar olu\u015fturmak elzem\u2026 <\/p>\n\n\n\n<p><strong>(\u2026)<\/strong> <br><strong><em>Ekim 2019<\/em><\/strong><\/p>\n\n\n\n<hr class=\"wp-block-separator is-style-wide\"\/>\n\n\n\n<p><strong>Zor\/Konu\u015fma\u2019<\/strong>n\u0131n tam metnini <a href=\"https:\/\/upas.evvel.org\/zorkonusma.pdf\" target=\"_blank\" rel=\"noreferrer noopener\" aria-label=\"https:\/\/upas.evvel.org\/zorkonusma.pdf (yeni sekmede a\u00e7\u0131l\u0131r)\">https:\/\/upas.evvel.org\/zorkonusma.pdf<\/a> adresinden e-kitap\/pdf olarak okuyabilirsiniz.<\/p>\n\n\n\n<hr class=\"wp-block-separator is-style-wide\"\/>\n\n\n\n<div class=\"wp-block-image\"><figure class=\"aligncenter is-resized\"><a href=\"https:\/\/upas.evvel.org\/zorkonusma.pdf\" target=\"_blank\" rel=\"noreferrer noopener\"><img loading=\"lazy\" decoding=\"async\" src=\"https:\/\/upas.evvel.org\/wp-content\/uploads\/2019\/10\/IMG_20191020_022000_379.jpg\" alt=\"\" class=\"wp-image-982\" width=\"550\" height=\"552\"\/><\/a><\/figure><\/div>\n\n\n\n<p style=\"text-align:center\"><strong>Zor\/Konu\u015fma<\/strong>, <br>Emrah S\u00f6nmez\u0131\u015f\u0131k \u2013 Zafer Yal\u00e7\u0131np\u0131nar<br>UPAS Yay\u0131n, Ekim 2019, 18 Sayfa<br>okumak i\u00e7in: <a rel=\"noreferrer noopener\" aria-label=\" (yeni sekmede a\u00e7\u0131l\u0131r)\" href=\"https:\/\/upas.evvel.org\/zorkonusma.pdf\" target=\"_blank\">upas.evvel.org\/zorkonusma.pdf<\/a><\/p>\n\n\n\n<p><strong>Emrah S\u00f6nmez\u0131\u015f\u0131k<\/strong> ve <strong>Zafer Yal\u00e7\u0131np\u0131nar<\/strong>, \u2018\u015fiirde yenile\u015fim\u2019 ba\u015fl\u0131\u011f\u0131na odaklanarak d\u00fc\u015f\u00fcnsel bir yolculu\u011fa \u00e7\u0131k\u0131yor. <a href=\"https:\/\/upas.evvel.org\/zorkonusma.pdf\" target=\"_blank\" rel=\"noreferrer noopener\" aria-label=\" (yeni sekmede a\u00e7\u0131l\u0131r)\">\u2018Zor\u2019<\/a> ad\u0131n\u0131 verdikleri bu derinlikli diyalog, mevcut \u015fiir dilinin geli\u015fim imk\u00e2nlar\u0131na dair ilgin\u00e7 bir irdeleme olu\u015fturuyor. <\/p>\n","protected":false},"excerpt":{"rendered":"","protected":false},"author":1,"featured_media":0,"comment_status":"closed","ping_status":"closed","sticky":false,"template":"","format":"standard","meta":{"footnotes":""},"categories":[1],"tags":[86,18],"class_list":["post-993","post","type-post","status-publish","format-standard","hentry","category-uncategorized","tag-emrah-sonmezisik","tag-zafer-yalcinpinar","comments-off"],"_links":{"self":[{"href":"https:\/\/upas.evvel.org\/index.php?rest_route=\/wp\/v2\/posts\/993","targetHints":{"allow":["GET"]}}],"collection":[{"href":"https:\/\/upas.evvel.org\/index.php?rest_route=\/wp\/v2\/posts"}],"about":[{"href":"https:\/\/upas.evvel.org\/index.php?rest_route=\/wp\/v2\/types\/post"}],"author":[{"embeddable":true,"href":"https:\/\/upas.evvel.org\/index.php?rest_route=\/wp\/v2\/users\/1"}],"replies":[{"embeddable":true,"href":"https:\/\/upas.evvel.org\/index.php?rest_route=%2Fwp%2Fv2%2Fcomments&post=993"}],"version-history":[{"count":5,"href":"https:\/\/upas.evvel.org\/index.php?rest_route=\/wp\/v2\/posts\/993\/revisions"}],"predecessor-version":[{"id":1963,"href":"https:\/\/upas.evvel.org\/index.php?rest_route=\/wp\/v2\/posts\/993\/revisions\/1963"}],"wp:attachment":[{"href":"https:\/\/upas.evvel.org\/index.php?rest_route=%2Fwp%2Fv2%2Fmedia&parent=993"}],"wp:term":[{"taxonomy":"category","embeddable":true,"href":"https:\/\/upas.evvel.org\/index.php?rest_route=%2Fwp%2Fv2%2Fcategories&post=993"},{"taxonomy":"post_tag","embeddable":true,"href":"https:\/\/upas.evvel.org\/index.php?rest_route=%2Fwp%2Fv2%2Ftags&post=993"}],"curies":[{"name":"wp","href":"https:\/\/api.w.org\/{rel}","templated":true}]}}